Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu / Focus en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
DNA Lego

Zijn je genen je lot? Niets daarvan. Een stukje joggen of fietsen is al genoeg om genen in je spieren aan- of uit te zetten.

Bij veel mensen bestaat het beeld dat alles vastligt in je DNA: ‘ik kan er niets aan doen, het zit in mijn genen!’ Dat beeld wordt nog eens versterkt doordat er bijna dagelijks een nieuw gen-voor-dit of een gen-voor-dat wordt gevonden. Maar je genen zijn allerminst je lot. Het wordt steeds duidelijker dat dieet, gedrag en levensstijl van invloed zijn op je erfelijk materiaal.

Goed, je genen zelf verander je er niet mee, maar of ze hun werk kunnen doen, dat hangt mede van je gedrag af. Nieuw onderzoek laat zien hoe ongelofelijk snel dat effect kan optreden: proefpersonen die een stukje gingen fietsen, beïnvloedden binnen een aantal minuten al de werking van hun genen, schrijven onderzoekers in Cell Metabolism.

Genen kunnen namelijk aan en uit worden gezet. Chemische stoffen kunnen zich als een soort dopje binden aan genen, die daardoor hun werk niet meer kunnen doen. Dat proces heet DNA-methylering – omdat het methylgroepen zijn die zich aan het DNA binden – en treedt bijna onmiddellijk in werking als je je inspant. Specifieke genen in je spieren verliezen dan hun ‘methyldopjes’. Dat leidt ertoe dat je spieren meteen hun werk kunnen doen: ze nemen dan meer zuurstof op en groeien sneller.

Om te achterhalen wat nu precies dat proces in werking stelt, lieten de Zweedse wetenschappers een aantal losse muizenspieren samentrekken in een petrischaaltje, door er een elektrische stroom doorheen te sturen. Dat leidde tot een vergelijkbaar verlies van de methylgroepen. Het is dus waarschijnlijk de samentrekking van de spier die de genen activeert.