Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

brood

Hoe gebruikt ons lichaam het voedsel dat wij het geven om ons overeind te houden? Dat is waar Je bent wat je eet om draait, de eerste aflevering van het drieluik Wetenschap om op te vreten.

Uitzending: vrijdag 8 september op NPO 2 om 19.20 uur.

Waar ter wereld mensen ’s ochtends ook opstaan, één van de eerste dingen die ze doen is eten. Eten geeft ons lichaam energie. Het brengt onze bloedsuikerspiegel weer op peil, nadat die tijdens onze slaap gedaald is. Hoe werkt dat precies?

Energie in rijst

Koolhydraten

Zonder koolhydraten geen energie. Maar om die koolhydraten in ons voedsel vrij te maken, moeten we soms wel eerst iets anders doen. Koken bijvoorbeeld. Pas wanneer rijst gekookt is, komen de koolhydraten waar wij zo’n behoefte aan hebben vrij. Bovendien verandert de voedingswaarde van ons eten door het kookproces. Een gekookte rijstkorrel geeft tien keer zoveel energie als een ongekookte. Best goed, voor veredeld riviergras. En een ei geeft meer proteïne af als het verwarmd is, dan wanneer het rauw gegeten wordt. 

Eieren

Aminozuren

Koolhydraten mogen ons dan in leven houden, ons lichaam is gebouwd door proteïne. De proteïne in ons lichaam bestaat uit twintig aminozuren. Elf van de twintig aminozuren die wij nodig hebben, kan ons lichaam zelf aanmaken. De overige negen halen we uit ons voedsel, zoals eieren, vlees en vis. Selectie en variatie van ons eten is dus belangrijk voor ons om te kunnen overleven. 

In Zuid-Amerikaanse landen wordt veel mais gegeten. Helaas ontbreken in dit veel gegeten gewas twee essentiële aminozuren: lysine en tryptofaan. Daar is een verrassende oplossing voor bedacht. Wat blijkt? Mais kan worden aangetast door de builenbrandschimmel. En laat die schimmel nu net lysine en tryptofaan bevatten. Als je de aangetaste mais eet in combinatie met gewone mais, dan krijg je alle aminozuren binnen die je nodig hebt. De aangetaste mais wordt in Mexico overigens als een godenmaal gezien: het heet huitlacoche en wordt gegeten op een maistortilla. 

landbouw

De mens als biochemicus

Die combinatie van negen aminozuren maken we overigens overal ter wereld: in Groot-Brittannië zijn ze dol op beans on toast, in India eten ze rijst met dahl en de Italianen combineren pasta met bonen. Onbewust hebben mensen combinaties bedacht van peulvruchten en bonen met granen. Zo krijgen we onze essentiële aminozuren binnen via ons voedsel. Eigenlijk zijn we instinctief allemaal biochemici geworden. 

Paddestoelen liggen te drogen in de Bulgaarse zon

Wetenschap om op te vreten benadert ons voedsel en wat het met ons lichaam doet vanuit de biochemie. Het geeft antwoord op vragen als: Welk stofje in ons voedsel voorziet ons lichaam van bijvoorbeeld een gladde huid en sterke bloedvaten? Wat kunnen we eten om voldoende vitamine D binnen te krijgen gedurende de winter? Gedetailleerde fotografie en inkijkjes in diverse culinaire culturen leggen de wetenschap achter ons voedsel bloot. 

Wetenschap om op te vreten bestaat uit drie afleveringen:

Je bent wat je eet: uitgezonden op vrijdag 8 september op NPO 2 om 19.20 uur

Een kwestie van smaak: uitgezonden op vrijdag 15 september op NPO 2 om 19.20 uur

Voedsel voor het brein: uitgezonden op vrijdag 22 september op NPO 2 om 19.20 uur.