Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

Familie

Overal om ons heen zien we internationale liefdes opbloeien. Uitwisselingsstudenten die aan een local blijven plakken, vakantieliefdes die wél levensvatbaar blijken en vonken die overslaan tussen Nederlanders met wortels in Wormerveer en die met wortels in bijvoorbeeld Istanbul of Addis Abeba. En zoals dat gaat komen er daarna vaak kinderen. Vervolgens dient zich dan de vraag aan: welke taal spreken we met ons kind?

Vaak wordt er besloten om tweetalig op te voeden. Opa en oma Istanbul willen natuurlijk ook graag met hun kleinkind praten. Maar, is zo’n tweede taal niet verwarrend voor het kind en wat heeft het eigenlijk aan Hongaars, Amhaars, Oezbeeks of Baskisch, als het in Nederland opgroeit? We vroegen het aan Folkert Kuiken, bijzonder hoogleraar Nederlands als tweede taal en Meertaligheid. Zelf groeide hij op in Het Bildt in Friesland en sprak als kind naast het Bildts, ook Fries en Nederlands.

Twee ouders met verschillende moedertalen die samen een kind opvoeden. Hoe moeten ze dat aanpakken?

'Wij adviseren om de strategie één persoon, één taal aan te houden. Dus in het geval van een Turks-Nederlands koppel, dat moeder Turks spreekt en vader Nederlands. Het is belangrijk om de taal met je kind te spreken die jij het beste beheerst, dat is meestal je moedertaal.'*

'Begin hier wel direct na de geboorte al mee. Het kinderbrein is enorm flexibel en raakt er dan meteen op ingespeeld. Dus niet pas later die tweede taal gaan aanbieden. Het maakt dan ook niet uit of de talen op elkaar lijken of uit heel verschillende taalfamilies komen.'

'Je moet het één persoon, één taal – principe wel heel consequent toepassen. Wat wij regelmatig zien in de praktijk is dat het aanvankelijk heel goed gaat met beide talen, het kind is niet anders gewend en pikt beide snel op. Op een gegeven moment komt daar verandering in. Het kind gaat naar de opvang en later naar school, daar is de hoofdtaal Nederlands en dat wordt meer en meer de dominante taal. Om die afstand zo klein mogelijk te houden is het belangrijk dat je ook die andere taal veelvuldig aanbiedt. Zo kun je regelmatig skypen met de familie in het andere land en daar je vakanties doorbrengen. Of bijvoorbeeld voorleesboekjes in huis halen en kinderprogramma’s kijken in de tweede taal.'

Hoeveel talen kan een kind tegelijkertijd leren?

'Ik werk in een hele internationale omgeving en ken gevallen waarbij de kinderen wel 4 talen tegelijkertijd leren. Dan zijn de ouders bijvoorbeeld Grieks/Italiaans en gaan de kinderen naar een tweetalige kinderopvang, waar ze Engels en Nederlands leren. Ik denk wel dat 4 talen ongeveer het maximum is om tegelijkertijd aan te leren. Er zijn ook weinig situaties te bedenken waarbij er natuurlijkerwijs meer talen in het spel zijn. Vaak zie je wel dat er toch één taal dominant is. De taal die je het meeste hoort spreek je het best.'

Kan ieder kind meertalig opgevoed worden? Of kun je ze ook verwarren met al die talen?

'Een kind met een normale gezonde ontwikkeling kan prima meertalig opgevoed worden. Ze hebben niet een soort harde schijf die vol kan raken, of waar iets af moet voordat er iets nieuws bij kan. Toch ken ik ook situaties waarin het voor het kind misschien wel beter is om één taal te leren. Bijvoorbeeld wanneer een kind ontwikkelingsproblemen heeft in het autismespectrum.'

Wat zijn de valkuilen voor ouders?

'Je moet als ouders soms wel stevig in je schoenen staan. Vaak zie je dat er een moment komt waarop het kind doorkrijgt dat ook de andere ouder prima Nederlands kan,  vervolgens wil het liever alleen nog Nederlands spreken. Als je echt tweetalig wilt opvoeden is dat het moment om streng te zijn. Daarmee bedoel ik niet dat je een tik op de vinders moet uitdelen, maar wel dat je heel gericht de andere taal blijft gebruiken. Het wordt anders al heel snel een glijdende schaal.'

'En ander moment waar het “fout” kan gaan is als er in een gezin meerdere broertjes en zusjes zijn, die leren op school Nederlands en gaan dat ook thuis onderling gebruiken. Ouders zijn dan soms geneigd om daarin mee te gaan, ook als ze zelf gebrekkig Nederlands spreken. In dat geval is het beter om wel gewoon de taal met je kind te blijven praten die jij het beste beheerst. Om te voorkomen dat je hun de taal gebrekkig aanleert en om ook die tweede taal te behouden.'

Waarom moeten ouders blijven volhouden?

'De praktijk wijst uit dat de kinderen later vaak blij zijn dat ze beide talen beheersen. Zo vertelde mijn kapster die met een Egyptenaar is getrouwd, dat hun dochter nu ontzettend blij is met het feit dat zij naast Nederlands óók Arabisch heeft geleerd. Ze werkt in de toeristensector en is hierdoor een zeer gewilde werknemer. En ik ken ook voorbeelden waarbij volwassenen het juist heel jammer vinden dat ze als kind nooit goed Turks, Spaans of Arabisch etc. hebben geleerd.'

'Gelukkig is meertaligheid tegenwoordig in. En hoewel zich dat nu nog vooral uit in tweetalig onderwijs, in met name Nederlands-Engels, hoop ik dat op de vleugels van dit succes ook de andere talen zullen meeprofiteren. In 2004 werd onder leiding van Rita Verdonk het moedertaalonderwijs voor migrantenkinderen afgeschaft. Een puur politieke beslissing, waar geen wetenschappelijke onderbouwing voor was. Nu zien we dat ook daar weer meer aandacht voor is. Ouders worden gestimuleerd om thuis hun moedertaal met de kinderen te spreken. En op school is er een trend van translanguaging, waarbij kinderen zich bewust worden van de verschillen en overeenkomsten tussen hun moedertaal en het Nederlands. Zo kunnen ze beide talen dan effectiever leren.'

'Bovendien willen we onze kinderen graag opvoeden tot wereldburgers, dan is het heel belangrijk dat je twee meerder talen spreekt.' 

*Er zijn ook situaties waarin je wellicht twee talen op vergelijkbaar niveau beheerst (denk aan mensen die zowel Fries als Nederlandstalig zijn opgevoed), dan kun je kiezen welke taal je het liefst doorgeeft of waar het kind het meeste aan heeft. Of bijvoorbeeld thuis Fries met je kind praten en het Nederlands overlaten aan de school.

Gezocht: gezinnen met tweetalige kinderen

Voed jij je kind tweetalig op? Of ken je gezinnen met tweetalige kinderen? Onderzoekers van het 2in1 project van de Radboud Universiteit zijn op dit moment op zoek naar tweetalige kinderen om mee te doen aan een onderzoek. Klik hier voor meer informatie.

Ontdek meer in de special