Varken

De transplantatie van organen van andere dieren naar mensen is nog toekomstmuziek, maar hoe lang nog? Wetenschappers schakelden in varkens een berucht struikelblok uit, de zogenoemde retrovirussen.

Mensen die een nieuw orgaan nodig hebben, moeten vaak veel geduld hebben. Er is simpelweg een flink tekort aan organen. Dit tekort zou in potentie opgelost kunnen worden door organen van andere dieren te gebruiken. Varkens zijn een geschikte kandidaat, maar de in dit dier aanwezige retrovirussen maken varkensorganen vooralsnog ongeschikt voor de mens.

Amerikaanse wetenschappers zijn er nu echter in geslaagd om deze retrovirussen onschadelijk te maken. Dat deden ze door 25 genen van een varken te bewerken met de techniek CRISPR, waarmee je heel gericht genen kunt wegknippen en vervangen.

Eerder slaagde dezelfde groep wetenschappers er al in om met deze techniek 62 genen te verwijderen uit het genoom van een varken, zoals we destijds al berichtten:

Orgaantransplantatie met organen van dieren

Orgaantransplantatie met organen van dieren

De NTR meldt tweewekelijks het laatste wetenschapsnieuws in de Ochtend. Vandaag vertelt Bouwe van Straten over Harvard-wetenschappers die een belangrijke stap hebben gezet om orgaantransplantatie van andere dieren naar de mens mogelijk te maken. Ze hebben 62 genen in een varken uitgeschakeld - een record- met behulp van een nieuwe techniek waar wetenschappers al dit hele jaar druk over aan het discussieren zijn (en die ook op de nominatie stondvoor een Nobelprijs dit jaar).

Niet in een petrischaaltje, maar in levende dieren

George Church en consorten van Harvard University elimineerden de verantwoordelijke genen in levende dieren, wat nog niet eerder was gelukt. Aanvankelijk lukte het om ‘slechts’ 90 procent van de retrovirussen te verwijderen. Maar door een extra reparatiemechanisme in werking te stellen in de varkenscellen, verdween de volle 100 procent van de retrovirussen.

Als aanvullende test plaatsten de wetenschappers de gebruikte embryo’s terug in de baarmoeder, waarna gezonde, virusvrije biggetjes ter wereld kwamen. Heel oud werden die overigens niet, maximaal vier maanden.

Jeantine Lunshof, een directe collega van George Church maar niet betrokken bij dit onderzoek, is enthousiast over de resultaten: "Dit onderzoek zet de deur naar xenotransplantatie een stukje verder open. Deze stap is een mijlpaal en een cruciale voorwaarde om verder te kunnen op de weg richting xenotransplantatie. Als je deze virussen niet kunt uitschakelen kun je het wel vergeten met het transplanteren."

Tegelijkertijd verwacht ze niet dat varkensorganen al op korte termijn voor mensen beschikbaar gaan komen: "Een van de grote vragen is hoe je ooit de stap gaat zetten naar klinisch onderzoek. Hoe kun je in het lab de veiligheid van deze techniek testen? En wanneer zet je dan de stap naar onderzoek in echte mensen? Dat zal alleen gebeuren als allerlaatste redmiddel."

Zou jij een varkenshart willen?

Zelfs als het binnenkort zou lukken om varkensorganen 100 procent veilig en bruikbaar te maken voor de mens, blijft de vraag of mensen zullen wennen aan het idee dat ze het orgaan van een ander dier in zich meedragen. Filosoof Hub Zwart ging eerder op Radio1 in op dat dilemma. Bovendien: 'Het leven is niet zo maakbaar als je in je laboratorium soms denkt', aldus Zwart.