Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

Whisky

Wetenschappers maken een kunstmatige tong die whisky’s kan herkennen. Het apparaatje kan met behulp van fluorescerende vloeistoffen een single malt van een blend onderscheiden en de ouderdom, herkomst en smaak herkennen.

Met de juiste training kun je een whisky thuis leren brengen. Zo kun je proeven, zien en ruiken of het drankje uit de VS, Ierland of Schotland komt, of je met een blend of single malt te maken hebt en hoe lang die op het vat heeft gelegen. Je kunt er goede sier mee maken in de kroeg, maar voor sommigen is het kunnen herkennen van whisky een bloedserieuze zaak. De whiskyhandel is een miljardenindustrie en sommige beroemde merken zijn zo prijzig dat namaken lucratief is. En dat zet de reputatie van stokerijen en gebieden op het spel.

Subtiele verschillen

Er is de whiskyindustrie dan ook alles aan gelegen om nepwhisky op te sporen. Het goed kunnen herkennen van de subtiele smaak- en geurverschillen in whisky lukt mensen pas na jaren trainen. Hulp van kunstmatige sensoren is dan ook uiterst welkom. Maar dat is wel een flinke uitdaging, want de smaak en geur van rogge, turf en Amerikaanse eik wordt bepaald door een subtiele moleculaire mix. Een groep wetenschappers publiceert vandaag in vakblad Chem een techniek die een flink aantal verschillende whisky’s uit elkaar kan houden.

De relatief eenvoudige methode maakt gebruik van verschillende fluorescerende vloeistoffen die kort opgloeien of dimmen als ze in contact komen met opgeloste stoffen. Per fluorescerende vloeistof is het signaal van een mix niet uniek, maar gecombineerd geven meerdere vloeistoffen wel een unieke signatuur. Dat heeft veel weg van hoe onze tong smaken herkent. We hebben maar een beperkt aantal smaak- en reuksensoren, maar door ze te combineren herkennen we talloze smaken.

Gloeistofjes

Single malt of blend

In een experiment gebruikten de onderzoekers twee verschillende combinaties van drie vloeistoffen. Deze sensoren ‘trainden’ ze in het herkennen van smaken door ze eerst een druppeltje te geven waarvan de identiteit bekend was. Ze stelden vast in welke mate de drie vloeistoffen oplichtten of doofden. Hierna was bij een nieuw monster vast te stellen of dit hetzelfde profiel had of niet.

Met hun kunstmatige tongen waren de onderzoekers in staat om van 33 whisky’s herkomst, merk, ouderdom en smaak te herkennen en single malts van blends te onderscheiden. Zo konden de onderzoekers Highland Park van Glenlivet onderscheiden en van Bowmore bepalen of het om 12, 15 of 18 jaar oude whisky ging.

Authenticiteit

Welke stoffen er precies in de whisky zitten, kun je met deze methode niet meten. Het gaat om het herkennen van de unieke cocktail van moleculen die een whisky kenmerkt. De onderzoekers denken dat hun kunstmatige tong alle smaken van drank als whisky en wijn, maar ook geuren van parfum en eigenschappen van medicijnen kan leren herkennen.

Voor de amateur whiskyliefhebber zijn dit soort tests weinig praktisch. Je kunt moeilijk in de slijterij een fles Glenglassaugh van 51 jaar oud opentrekken om te testen of erin zit wat het etiket belooft. Toepassing door grootinkopers die snel een partij whisky op authenticiteit willen testen, ligt meer voor de hand.

Jinsong Han et al. A Hypothesis-Free Sensor Array DiscriminatesWhiskies for Brand, Age, and Taste. Chem, 8 juni 2017.

Whisky testen