Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

Hoofdpijn

Een punaise in je vinger voelt direct als een scherpe pijn. Het signaal hopt razendsnel van je vinger naar het brein. Onderweg kan een pijnstiller daar een stokje voor steken. Hoe werkt dat eigenlijk?

Infographic pijn 1
Infographic pijn 2

Pijnsignaal springt omhoog

Als er een punaise in je vinger prikt, wordt er een hele reeks aan reacties in gang gezet voordat je beseft dat het pijn doet. Die lange reis van je vingertopje naar de je hersenen duurt maar een fractie van een seconde. Wanneer de punaise door je huid gaat, worden er stofjes afgescheiden die de pijnreceptoren in de vinger wakker maken. Hier vangt de zenuw het signaal op (1).

Het signaal reist omhoog via de zenuw in de arm naar het ruggenmerg in de wervelkolom. Bij een scherpe pijn gaat dit ontzettend snel, tot wel 100 meter per seconde, doordat het signaal in grote sprongen gaat. Om de zenuw zitten stukjes vette stof, myeline. Het pijnsignaal slaat deze stukjes over en hopt met grote vaart naar boven (2). Langdurige (chronische of zeurende) pijn gaat via een ander type zenuw zonder sprongetjes. Het duurt dan ook veel langer voordat de hersenen dit signaal waarnemen.

Wanneer het pijnsignaal in het ruggenmerg komt, vindt het andere zenuwen. De zenuw vanuit de vinger laat hier signaalstoffen los. Die geven het pijnsignaal door aan de tweede zenuw. Via deze tweede zenuw springt het pijnsignaal weer verder naar boven (3).

Dan komt het pijnsignaal aan bij de hersenen. De zenuw gaat naar het regelcentrum van ons brein: de thalamus. Als het signaal hier binnen is, worden we ons bewust van de pijn (4). Vervolgens kan ons brein de pijn reguleren. Er lopen namelijk ook zenuwen van de hersenen terug naar het ruggenmerg, die de pijn kunnen afremmen (of juist stimuleren). Je kunt dus zelf pijn beïnvloeden.

Pijnstillers

Pijnstillers

De essentie van een pijnstiller is dat deze het doorgeven van het pijnsignaal blokkeert of afremt. Zodra het pijnsignaal niet aankomt op de juiste plek in de hersenen, nemen we het ook niet waar. Op verschillende stappen die hierboven genoemd zijn kan een pijnstiller ingrijpen.

De meest gebruikte pijnstiller is paracetamol. Hoewel dit medicijn in veel huishoudens gebruikt wordt, weten we nog steeds niet hoe het precies werkt. Bij de prikkende punaise gaan, zoals hierboven genoemd, beschadigde cellen chemicaliën uitscheiden die de pijnreceptor activeren. Het meest waarschijnlijk is dat paracetamol een pijnversterkend stofje (prostaglandine) remt, dat normaal het effect van deze chemicaliën versterkt.

Een lokale verdoving, bijvoorbeeld ingespoten op de plek waar de pijn verholpen moet worden, gaat de zenuwcel binnen. Hier blokkeert de verdoving een kanaaltje dat als doorgeefluik van de pijnprikkel fungeert.  
En tot slot is er nog het welbekende morfine, een heftig middel dat niet alleen pijn wegneemt, maar iemand ook in een euforische staat kan brengen. In de hersenen bevinden zich de ontvangers van het pijnsignaal. Morfine activeert hier een andere zenuw (via een opiaatreceptor), die het doorgeven van het pijnsignaal uit de pijnzenuw aan de hersenen afremt.

Morfine werkt niet alleen in de thalamus. Ook in het ruggenmerg kan morfine voorkomen dat de zenuw vanuit de vinger het pijnsignaal doorgeeft aan de volgende zenuw.

Pijnbeleving verschilt per individu

Dit is hoe pijn in het algemeen werkt. Hoe heftig de pijn is, verschilt enorm per individu. Doe hier mee aan het Groot Nationaal Onderzoek Pijn en kom erachter hoe pijngevoelig jij bent.  

www.pijnonderzoek.nl

Ontdek meer in de special