Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

cross-educatie

We weten al meer dan honderd jaar dat het trainen van je rechterarm ook zorgt voor meer kracht in je linkerarm; ook al doe je met deze arm helemaal niks. Bewegingswetenschapper Tjerk Zult en zijn collega’s ontdekten dat een spiegel dit effect zelfs nog kan vergroten. Zult promoveerde maandag op dit onderwerp aan de Rijksuniversiteit van Groningen.

Eerder onderzoek liet zien dat door het trainen van je ene arm de kracht in de andere arm gemiddeld met 8 procent toeneemt. Dit fenomeen heet cross-educatie. Voor Tjerk Zult en zijn collega’s was dit nog niet genoeg. Door met een spiegel de optische illusie te creëren dat je rechterhand die je aan het trainen bent, eigenlijk je linkerhand is bleek de spierkracht nog meer toe te nemen.

Zult en zijn collega’s lieten 24 proefpersonen hun rechterarm trainen door kracht te zetten tegen een stick.  Dit deden zij drie weken lang, vijf keer per week. Door een spiegel leek het alsof zij ook de linkerarm trainden (zie afbeelding). De onderzoekers zagen dat na de periode van drie weken de spieren in de linkerarm gemiddeld 27 procent sterker waren geworden in vergelijking met de training zonder spiegel.

Tekst loopt door onder afbeelding.

cross-educatie

Spiegels activeren spiegelneuronen

Doordat de 27 procent extra kracht niet kwam door meer spieractiviteit in de niet-getrainde arm, concludeerden de onderzoekers dat de krachttoename van de spiegeltraining komt door een proces in de hersenen. Om te ontrafelen hoe dit in de hersenen werkt maten de onderzoekers de hersenactiviteit in de motorische schors; een gebied belangrijk voor de uitvoering van bewegingen. Hieruit bleek dat dit hersengebied voor de rustende arm actiever was wanneer de deelnemers de training uitvoerden met een spiegel dan wanneer ze de optische illusie niet hadden.

Volgens Zult komt deze verhoging in activiteit in de motorische schors door hersencellen die bekend staan om het vuren wanneer je iemand een handeling ziet uitvoeren, de spiegelneuronen. Deze cellen zijn ook actief wanneer je een handeling zelf doet of alleen al eraan denkt. Zult: ‘Als je bijvoorbeeld denkt aan het trainen van je arm dan wordt deze ook al een beetje sterker.’ Spiegelneuronen bevinden zich in verschillende delen in het brein, waaronder in de motorische schors. Zo kunnen ze de activiteit van dit gebied beïnvloeden.

Mogelijke toepassing tijdens revalidatie

Wetenschappers zijn nog op zoek naar manieren om deze techniek ook van toe te passen in de praktijk. Daarom onderzochten Zult en zijn collega’s of cross-educatie (zonder spiegel) bevorderlijk kan zijn voor de revalidatie van mensen die een voorstekruisbandoperatie ondergingen. Hieruit bleek dat het geblesseerde been niet sneller herstelde door de therapie. Volgens Zult komt dit omdat mensen in de eerste vijf weken na deze operatie veel op krukken lopen en je hierdoor je niet-geopereerde been in het dagelijks leven automatisch al veel zwaarder belast. ‘Dan zal dat extra beetje krachttraining met je niet geopereerde been tijdens de fysiotherapie niet zoveel uithalen.’

Er zijn wel andere onderzoeken met hoopvollere resultaten, vertelt Zult. ‘In een studie gipsten de onderzoekers één gezonde arm van de deelnemers in. Door het trainen van de niet-gegipste arm (zonder spiegel, red.) was er zelfs na drie weken geen vermindering in kracht in de inactieve arm. Terwijl bij de controlegroep die deze training niet deden de krachtvermindering wel duidelijk zichtbaar was.’  Wellicht kan een spiegel ervoor zorgen dat een arm met gips zelfs sterker wordt.

Zult noemt ook een onderzoek dat op dit moment loopt waarbij ze bezig zijn om de spiegelmethode toe te passen bij mensen die een hersenbloeding hebben gehad waardoor ze eenzijdig verlamd zijn geraakt. Het trainen van de niet-aangedane zijde moet ervoor zorgen dat de aansturing vanuit de hersenen naar de arm- en beenspieren aan de verlamde zijde verbetert.