smog, ozon

Naast fijnstof zijn ook gassen als stikstofdioxide en ozon van grote invloed op de kwaliteit van de lucht. De schatting is dat je in Nederland dertien maanden eerder doodgaat door vervuilde lucht, negen maanden door fijnstof en vier door stikstofdioxide. Wat is de rol van ozon?

Het RIVM verzamelt gegevens van metingen van bijvoorbeeld fijnstof. Zij maken hier elk uur een kaart van. Speciaal voor De Kennis van Nu rekende het RIVM uit hoe het er uit ziet als je al deze kaarten over een langere periode achter elkaar plaatst. Op onderstaande video is het resultaat. Hier zie je hoe de concentraties PM-10 tussen 10 en 26 september 2015 enorm fluctueren.

Luchtkwaliteit: PM-10

Naast de afzonderlijke soorten fijnstof, maakt het RIVM ook een luchtkwaliteitsindex-kaart, de zogenaamde LKI. Deze kaart is een optelsom van de belangrijkste luchtverontreinigende stoffen. De kaart is actueel en wordt elk uur ververst.

Luchtkwaliteit: LKI

De luchtkwaliteitsindex-kaart (LKI) is een optelsom van de belangrijkste luchtverontreinigende stoffen.

Zoals je ziet kan ook de luchtkwaliteitsindex van dag tot dag erg verschillen. Wat ook opvalt, is dat de waarden in het noorden van Nederland nogal slecht kunnen zijn. Hoe zit dat, er zijn toch weinig vervuilende bronnen als verkeer, industrie en veeteelt?

Ozon en de luchtkwaliteit

Wat vooral een rol speelt, is de ozonconcentratie. Ozon is een zuurstofmolecuul (O2) met een extra zuurstofatoom, O3. Als er veel ozon in de lucht zit, kun je last krijgen van oog- en luchtwegirritaties. Ozon wordt pas in de lucht gevormd, uit bijvoorbeeld stikstofoxide en koolwaterstoffen, in combinatie met zonlicht. De ozonconcentraties zijn dan ook vooral hoog op zonnige dagen. Maar waarom is de ozonconcentratie in het noorden dan hoger dan in de Randstad? In de stad zijn er door uitstoot vaak hoge waarden stikstofmonoxide. En dat breekt het ozon juist weer af! Vreemd idee dat juist op een warme zomerse dag met veel smog, je wat ozon betreft beter in de stad kunt vertoeven dan erbuiten.

Desondanks kun je, als het om gezondheid gaat, je over het algemeen beter begeven in gebieden buiten de steden. Hoewel de ozonconcentratie daar misschien hoger is, is de ongezonde concentratie fijnstof er veel lager. En als het om gezondheidsrisico’s op lange termijn gaat, kun je beter gebieden met een hoge concentratie fijnstof mijden.

Ontdek meer in de special