Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

grot menselijk dna

Het is wetenschappers gelukt de genetische opmaak van prehistorische mensen te achterhalen zonder dat er stoffelijke resten beschikbaar waren. Ze spoorden het DNA op in monsters van grottenbodems. Hoogleraar archeologie Wil Roebroeks vertelt meer in Nieuws en Co.

Bodemmonsters bevatten dierentuinen vol DNA

Bodemmonsters bevatten dierentuinen vol DNA

Stoffelijke overschotten van de prehistorische mens zijn bijna allemaal vergaan. DNA kan echter tot 700.000 jaar overleven in koele omstandigheden. Het sediment van de grottenbodems bevat componenten die DNA binden. Reden voor onderzoekers om eens goed naar de samenstelling van grottenbodems te kijken op plekken waarvan bekend is dat er ooit mensen hebben geleefd. 

De mogelijkheden van sediment om DNA goed te houden waren al langer bekend, maar de menselijke deeltjes zijn zo gefragmenteerd dat het technisch gezien tot nu toe nog te moeilijk was om ze te identificeren.

grottenonderzoek

Het verzamelen van monsters in een grot in Spanje. 

Deeltjes vissen

De onderzoekers namen monsters van gesteente op zeven archeologische vindplaatsen in België, Kroatië, Rusland, Spanje en Frankrijk. Hierin vonden ze DNA-deeltjes van meerdere zoogdieren, waaronder de wolharige neushoorn en de holenbeer.

In negen monsters troffen ze menselijk DNA aan. In acht daarvan vonden ze neanderthaler-DNA, in het negende vonden ze DNA van de denisaovamens. Tot nu toe werden resten van deze menssoort enkel op één locatie in Rusland aangetroffen. Met de DNA-techniek kunnen wellicht meer plaatsen worden opgespoord waar de denisovamens heeft geleefd.

Volgens de onderzoekers is het niet duidelijk van welke lichaamsdelen het DNA afkomstig is: misschien bloed, zweet, haar of huidschilfers, uitwerpselen of ontbindende lichaamsdelen.

Op sommige locaties werd veel hyena-DNA aangetroffen. De onderzoekers denken daarom dat hyena’s de mensenlichamen mogelijk buiten hebben verorberd, en dat het menselijk DNA vervolgens via hyena-uitwerpselen in de grotten terecht is gekomen.

Nieuw gereedschap voor de archeologie

Op de plekken waar het DNA werd gevonden waren al eerder menselijke fossielen aangetroffen, behalve op een locatie in België. In een Russische grot hebben de onderzoekers menselijk DNA gevonden in een laag die veel dieper lag dan waar eerder resten waren gevonden.

De methode kan helpen aantonen dat ergens mensen hebben geleefd, ook als daar geen fossielen zijn. Dat kan leiden tot een completer beeld van de menselijke evolutiegeschiedenis.

Viviane Slon et al., Neandertal and Denisovan DNA from Pleistocene sediments. Science, 27 April 2017.

Ontdek meer in de special